Zeka Büyüsü

Zeka büyüsü nedir?

Halk arasında zeka büyüsü adıyla iki farklı anlatı dolaşır. Birinde bir kişinin aklının açılması, derslerinde ve işinde başarılı olması beklenir. Diğerinde ise birinin dikkatinin dağıtıldığı, unutkanlaştırıldığı ya da “aklının bağlandığı” endişesi dile getirilir. Aynı ad bu iki zıt beklentiyi taşıyabildiği için, bana yazdığınızda önce hangisini sorduğunuzu ayırırız. Bazı anlatılarda bu adın bir çocuğa verilen yiyecek, bir kalem ya da bir defterle birlikte anıldığı da görülür; bu ayrıntılar kişiden kişiye değişir.

Zeka büyüsü ile ders başarısı artar mı?

Sınav dönemi yaklaştığında bazı öğrenciler, bazen de çocuğunun notlarından endişe eden anne babalar internette zeka büyüsü araması yapıyor. Arkasındaki istek anlaşılır: daha çabuk kavramak, okuduğunu unutmamak, sınav salonunda donup kalmamak. Fakat açık konuşmak gerekir; aklı keskinleştiren bir tılsım, bir muska ya da bir ritüel yoktur. Bunu vaat eden kişi sizin kaygınızı ticarete dökmektedir. Zihnin verimi düzenli uyku, dengeli beslenme, planlı tekrar ve dinlenmeyle ilgilidir.

Bazen durum yalnızca çalışma düzeniyle açıklanamaz. Dikkatini toplayamayan, okuduğu satırı defalarca okumak zorunda kalan bir çocukta dikkat eksikliği, öğrenme güçlüğü, görme sorunu ya da kaygı bozukluğu olabilir; bunun için çocuk psikiyatrisi ve okulun rehberlik servisi doğru adrestir. Yetişkinlerde de unutkanlığın arkasından tiroit, vitamin eksikliği ya da depresyon çıkabilir ve bunu ancak bir hekim değerlendirir. Biz manevi tarafta öğrenciyi sakinleştirmeye, duayla kalbini ferahlatmaya yardımcı oluruz. Zeka büyüsü arayışından vazgeçip emeğe güvenmek, uzun vadede hem başarıyı hem de özgüveni büyütür.

Bu soru kimlerden gelir?

Çoğu zaman bir anne ya da baba yazar: Çocuğunun notları aniden düşmüştür, ders başında oturamaz olmuştur ya da sınav dönemi yaklaştıkça huzursuzlanmıştır. Bazen de bir öğrenci kendisi yazar; ders çalışırken aklının dağıldığını, okuduğunu tutamadığını anlatır. Çevreden biri “nazar değdi” ya da “zeka büyüsü yapılmış olabilir” dediğinde bu soru daha da büyür.

Önce sağlık ve uzman desteği

Dikkat dağınıklığı, unutkanlık, öğrenme güçlüğü ve sınav kaygısı çok yaygın durumlardır ve uzmanlar tarafından değerlendirilebilir. Uyku düzeni, beslenme, ekran süresi, okulda yaşanan bir sorun ya da ailede bir değişiklik de dikkati doğrudan etkiler. Bedensel ya da ruhsal bir şikâyet varsa önce bir doktora, çocuklar için okul rehberlik servisine veya bir çocuk ve ergen uzmanına başvurmanızı isterim. Manevi görüşme tıbbi ya da psikolojik desteğin yerini tutmaz.

Okulla iletişim kurmak da çok değerlidir. Öğretmenin sınıfta gözlemledikleri, evde fark etmediğiniz bir ayrıntıyı ortaya çıkarabilir: Arkadaşlarıyla yaşanan bir sorun, tahtayı görmekte zorlanmak ya da derslerden birinde geride kalmak gibi. Bu bilgiler hem uzman değerlendirmesinde hem de bizim görüşmemizde olayın sırasını kurmayı kolaylaştırır.

Zeka büyüsü yerine sınav öncesi okunabilecek dua

Hz. Mûsâ, Firavun’un karşısına çıkmadan önce Rabbine şöyle yalvarmıştı: “Rabbişrah lî sadrî ve yessir lî emrî vahlul ukdeten min lisânî yefkahû kavlî.” Bu sözlerde kul, göğsünün genişletilmesini, yükünün hafifletilmesini ve dilindeki tutukluğun çözülmesini ister ki derdini karşısındakine anlatabilsin (Tâhâ 25–28). Sınav kaygısı yaşayan, sözlüde kekeleyen ya da bildiğini kâğıda dökemeyen biri için bu ayetler çok yerinde düşer.

Duanın yanına Hakîm ismini koyabilirsiniz; Hakîm, hükmünde ve işinde hikmet bulunan demektir ve öğrenmenin özü de hikmettir. “Yâ Hakîm, öğrendiğimi anlamamı ve yerinde kullanmamı nasip et” diye içinizden geçirin, sonra kitabınızı açın. Belirli bir sayı ya da sonuç beklentisi yoktur; dua çalışmanın yerine değil, yanına konur.

Değişikliğin zamanını not edin

Diyelim ki çocuğunuzun notları ikinci dönemde düştü. Bu düşüşün başladığı haftayı, o dönemde okulda ya da evde neyin değiştiğini ve “büyü” yorumunun size ne zaman söylendiğini ayrı ayrı yazın. Bir sınıf değişikliği, bir arkadaşlık sorunu ya da taşınma da o dönemde yaşandıysa bunları ayrı başlıklar hâlinde tutmak, asıl sorunun görünmesine yardım eder.

Başarı için dua isteyenler

Bazı kişiler bir sınav öncesinde başarı ve zihin açıklığı için dua etmek ister. Bu konuyu da görüşmede konuşabiliriz. Ancak hiçbir duanın ya da görüşmenin sınav sonucunu belirleyeceğine dair söz vermem; düzenli çalışmanın ve gerektiğinde destek almanın yerini tutmaz.

Zeka büyüsü belirtileri diye okuduklarınız

İnternette zeka büyüsü belirtileri başlığıyla verilen listelerde unutkanlık, ders başında uyuklama, hevesin kaybolması, sık baş ağrısı ve sınav anında zihnin boşalması gibi durumlar sıralanır. Bunların her biri uykusuzluk, kaygı, görme sorunu, beslenme eksikliği ya da dikkat güçlüğü gibi pek çok nedenle ortaya çıkabilir. Bir listeye benzemeleri ortak bir nedeni göstermez. Bu yüzden bana yazdığınızda belirtileri değil, değişikliğin ne zaman ve hangi koşullarda başladığını konuşmayı tercih ederim. Uzman değerlendirmesinden sonra hâlâ aklınıza takılan manevi sorular varsa onları da ayrıca ele alabiliriz.

Ders masasının başında zeka büyüsü diye bir çıkış yolu arayan gençlere hep aynı şeyi hatırlatırım: Fettâh, kapalı kapıları açan demektir ve bilginin kapısı da sabırla çalışana açılır. Çocuğunuzun durumunu bana anlatın, el birliğiyle bakalım.