Balık Büyüsü

Balık büyüsü nedir, hangi anlatılarda geçer?

Balık büyüsü, halk arasında suyla ve balığın kendisiyle ilişkilendirilen bir adlandırmadır. Bazı anlatılarda balığın ağzına ya da karnına yazılı bir kâğıt konduğu, ardından balığın suya bırakıldığı söylenir. Bazılarında ise bir yemeğe katılan balıktan söz edilir. Bu anlatılar yöreden yöreye değişir ve aynı adla birbirinden çok farklı şeyler kastedilebilir.

Bu yüzden “balık büyüsü” sözünü duyduğunuzda ilk soru, size tam olarak neyin anlatıldığıdır. Bir nesne mi bulundu, bir yemek mi yenildi, yoksa yalnızca bir tanıdığın tahmini mi var? Bu üçü görüşmede ayrı ayrı ele alınır.

Balık büyüsü adı bazı yörelerde “balık gibi susturmak” ya da “suya bırakıp kaybetmek” gibi deyimlerle birlikte anılır. Bu deyimler, anlatının neden balıkla kurulduğunu açıklamaya çalışır; ama bir olayın gerçekten böyle yaşandığını göstermez.

Kapı önünde bulunan bir balık ne anlatır?

Kapınızın önünde, balkonunuzda ya da bahçenizde bir balık kafası veya kılçığı görmek tedirgin edici olabilir. Ancak kediler, martılar ve çöp kutuları da bu tür kalıntıları sık sık taşır. Bir balık parçasının oraya kim tarafından ve neden bırakıldığını, yalnızca onu görerek söylemek mümkün değildir.

Bulduğunuz şeyi atmadan önce nerede ve hangi gün gördüğünüzü not etmeniz yeterli. Görüşmede bu notlardan başlarız; eşyanın kendisinden bir hüküm çıkarmam.

Yemekle ilgili bir endişe varsa

Bazen soru bir davetten sonra başlar: “O akşam yediğimiz balıktan sonra eşimle aramız bozuldu.” Böyle bir durumda iki ayrı olayı birbirinden ayırmak gerekir. Davetten sonra yaşanan tartışmanın başka nedenleri olabilir; yemekten sonra bir rahatsızlık yaşandıysa bu da ayrıca bir doktorun değerlendirmesi gereken bir konudur.

Benimle konuşurken önce olayların sırasını anlatmanızı isterim. Hangi gün ne oldu, yorum ne zaman ve kimden geldi? Bu sıralama çoğu zaman endişenin asıl kaynağını ortaya çıkarır.

Balık büyüsü endişesinde Hz. Yûnus’un duası

Balığın karnında, üst üste binmiş karanlıklar içinde kalan Hz. Yûnus’un dilinden dökülen dua, sıkışmış her kalbe bir çıkış yolu gösterir: “Lâ ilâhe illâ ente sübhâneke innî küntü minez-zâlimîn.” (Enbiyâ 87). Meali kısaca şudur: Senden gayrı ilah bulunmaz, Seni her kusurdan tenzih ederim; doğrusu ben nefsime zulmedenlerden oldum. Bu sözde hem tevhid, hem tesbih, hem de samimi bir itiraf vardır.

Bu sözlerin peşinden “Yâ Fettâh” demek de güzeldir; Fettâh, kapalı kapıları açan demektir. Hz. Yûnus’a balığın karnından çıkış nasip eden Rabbin, sizin daralan işlerinize de bir aralık açmasını isteyin; sayı ve süre hesabı yapmadan.

Balık büyüsü belirtileri diye okunanlar

İnternette bu adla paylaşılan listelerde huzursuzluk, uykusuzluk, eşler arasında soğukluk gibi çok genel durumlar sıralanır. Bunlar hemen herkesin hayatında zaman zaman yaşanan şeylerdir. Bir listeyle kendi yaşadıklarınızı eşleştirmek, kaygıyı artırmaktan başka bir şey sağlamayabilir.

Görüşmede belirti listesi üzerinden değil, sizin bizzat yaşadığınız ve gözlemlediğiniz olaylar üzerinden konuşuruz.

Bu adla birinin size önerdiği bir işlem varsa

Size balık büyüsü yapıldığı söylenip hemen bir ödeme ya da işlem istendiyse acele etmek zorunda değilsiniz. Kimin, neye dayanarak bu sonuca vardığını sorabilirsiniz. Bir fotoğraf, bir kılçık ya da tek bir olay üzerinden kesin bir hüküm veren birine karşı temkinli olmak yerinde olur.

Balık büyüsü bulduğunu sanan pek çok kişi, aslında o gün evin önüne düşen sıradan bir artığa günlerce kafa yormuş oluyor. Semî’ ismini düşündükçe en sessiz iç çekişin bile duyulduğunu hatırlarım. Gördüğünüzü bana anlatın, sizi gereksiz bir korkudan kurtarmaya çalışayım.

Suya bırakılan yazı anlatısı nereden geliyor?

Bazı anlatılarda bir kâğıdın balığa yutturulup denize, göle ya da dereye bırakıldığı, böylece yazıdaki isteğin “geri dönmeyecek” şekilde uzaklaştırıldığı söylenir. Bu tür anlatılar genellikle bir başkasından duyulur ve kimin, ne zaman yaptığına dair hiçbir somut bilgi içermez.

Bana böyle bir hikâyeyle gelen kişiye önce şunu sorarım: Bu anlatıyı kimden duydunuz ve sizinle nasıl bir ilgisi olduğu söylendi? Çoğu zaman anlatının kendisi, sizin yaşadığınız olayla doğrudan bağlantılı değildir. Bir ilişkideki soğumayı ya da bir yakınla aranızdaki suskunluğu tek bir hikâyeye bağlamadan önce, o dönemde yaşanan diğer değişiklikleri de konuşuruz.

Balık kafası büyüsü bulunca ne düşünmeli?

Kapının önüne bırakılmış bir balık başı, bahçeye gömülmüş kokuşmuş bir balık ya da buzdolabında kimin koyduğu belli olmayan bir paket… Balık büyüsü şüphesi genellikle böyle beklenmedik bir buluntuyla başlar. Halk arasında anlatılan hikâyelerde balığın sessizliği “dili bağlamak”, suda yaşaması da “bir işi akıp gitmeye zorlamak” gibi anlamlara bağlanır. Bunlar kulaktan kulağa yayılan inanışlardır ve her bulunan balık kalıntısı bir sihir işareti değildir; bir kedi, bir martı ya da komşunun dikkatsizliği de aynı görüntüyü bırakabilir.

Balık kafası büyüsü bulduğunu düşünen kişiye önerim; panikle çıplak elle dokunmamak, eldivenle alıp hijyenik biçimde atmak ve yaşadığı başka olaylar varsa onları not etmektir. Evde sebepsiz tartışmalar, işlerde art arda aksaklıklar, birine karşı ani soğuma gibi değişiklikler bu buluntuyla aynı zamana denk geliyorsa birlikte bakarız. Kimin yaptığını bulup karşılık vermek isteyenler de olur; o isteği de konuşuruz, ama önce korunmak ve varsa etkiyi çözmek gelir.